BHT (Butylated Hydroxytoluene, mã phụ gia E321) là chất chống oxy hóa có mặt trong dầu ăn, mì gói, snack, thức ăn chăn nuôi và nhiều loại mỹ phẩm. Bài viết giải thích BHT là gì, hoạt động ra sao, có hại không, giới hạn sử dụng theo quy định và khác gì với BHA, TBHQ, Vitamin E.
Nội dung bài viết
BHT là viết tắt của Butylated Hydroxytoluene (tên hóa học 2,6-di-tert-butyl-4-methylphenol), một hợp chất phenol tổng hợp có khả năng chống oxy hóa mạnh. Trong danh mục phụ gia thực phẩm, BHT mang mã INS 321 (E321).
BHT được dùng để làm chậm quá trình ôi hóa của dầu mỡ và các sản phẩm chứa chất béo, giúp giữ mùi vị, màu sắc và kéo dài thời hạn sử dụng. Ngoài thực phẩm, BHT còn có mặt trong thức ăn chăn nuôi, mỹ phẩm, dược phẩm, cao su, nhựa và nhiên liệu.

| Tên gọi | Butylated Hydroxytoluene (BHT), Dibutylhydroxytoluene |
| Mã phụ gia | INS 321 / E321 |
| Công thức | C₁₅H₂₄O |
| Số CAS | 128-37-0 |
| Ngoại quan | Tinh thể hoặc bột màu trắng, không mùi hoặc mùi nhẹ |
| Độ tan | Tan trong dầu mỡ, cồn; không tan trong nước |
| Nhiệt độ nóng chảy | Khoảng 70°C |
Vì tan trong dầu mà không tan trong nước, BHT chỉ phát huy tác dụng ở phần chất béo của sản phẩm.
Dầu mỡ bị ôi là do phản ứng oxy hóa dây chuyền: oxy trong không khí tấn công các acid béo, tạo ra gốc tự do, gốc tự do lại tấn công các phân tử béo khác, sinh ra mùi hôi và vị khét. BHT "hy sinh" bằng cách nhường nguyên tử hydro cho gốc tự do, cắt đứt chuỗi phản ứng này. Nhờ vậy sản phẩm giữ được mùi vị lâu hơn.
BHT chỉ làm chậm quá trình ôi hóa chứ không đảo ngược được. Vì vậy cần cho BHT vào dầu càng sớm càng tốt, khi dầu còn tươi. BHT thường được phối hợp với acid citric (chất hiệp đồng, giúp khóa ion kim loại xúc tác oxy hóa) để tăng hiệu quả.
Trên nhãn, BHT có thể được ghi là "BHT", "E321", "INS 321" hoặc "chất chống oxy hóa (321)".

Trong mỹ phẩm, BHT (tên INCI: BHT) là chất chống oxy hóa giúp các thành phần dầu, sáp, tinh dầu và vitamin trong kem dưỡng, son môi, kem chống nắng, sản phẩm trang điểm không bị ôi, đổi màu hay đổi mùi. Lượng dùng thường rất nhỏ, dưới 0,1% công thức. BHT không phải là thành phần chăm sóc da, mà chỉ có vai trò bảo vệ chính sản phẩm.
Đây là câu hỏi được tìm nhiều nhất về BHT. Tóm tắt các đánh giá chính:
Kết luận: BHT không độc hại khi dùng đúng giới hạn quy định. Rủi ro chỉ đến khi dùng quá liều hoặc dùng sai mục đích.
| Lĩnh vực | Giới hạn tham khảo | Ghi chú |
| Dầu mỡ thực phẩm | 200 mg/kg (Codex) | Việt Nam áp dụng danh mục theo Thông tư 24/2019/TT-BYT |
| Thực phẩm tại Mỹ | Tổng chất chống oxy hóa tối đa 0,02% hàm lượng chất béo | FDA, 21 CFR 172.115 |
| Thức ăn chăn nuôi | Tối đa 150 mg/kg thức ăn hoàn chỉnh | EU, tính chung với BHA và ethoxyquin |
| Mỹ phẩm | Nước súc miệng 0,001%; kem đánh răng 0,1%; sản phẩm khác 0,8% | Theo quy định mỹ phẩm EU |
Mức trên mang tính tham khảo; doanh nghiệp cần đối chiếu quy định hiện hành cho từng sản phẩm và thị trường xuất khẩu.
| Tiêu chí | BHT (E321) | BHA (E320) | TBHQ (E319) |
| Nguồn gốc | Tổng hợp | Tổng hợp | Tổng hợp |
| Hiệu quả mạnh nhất với | Mỡ động vật, thức ăn chăn nuôi, mỹ phẩm | Mỡ động vật, tinh dầu, bánh nướng | Dầu thực vật, dầu chiên |
| Bền nhiệt khi chiên | Trung bình | Khá | Tốt nhất |
| Phân loại IARC | Nhóm 3 | Nhóm 2B | Chưa phân loại |
| Giá thành | Thấp | Cao hơn BHT | Trung bình |
BHT và BHA thường được dùng kết hợp vì hai chất hỗ trợ nhau. Vitamin E (tocopherol) là lựa chọn tự nhiên cho sản phẩm "clean label", nhưng hiệu quả yếu hơn và giá cao hơn nhiều.
BHT (Butylated Hydroxytoluene, E321) là chất chống oxy hóa tổng hợp, tan trong dầu, dùng để chống ôi dầu mỡ trong thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và mỹ phẩm.
Đều là chất chống oxy hóa tổng hợp gốc phenol. BHA là Butylated Hydroxyanisole (E320), BHT là Butylated Hydroxytoluene (E321). Hai chất thường được dùng cùng nhau.
Ở giới hạn cho phép, BHT được các tổ chức quốc tế đánh giá là an toàn. IARC xếp BHT vào Nhóm 3, không đủ bằng chứng gây ung thư cho người.
Có, khi dùng dưới mức giới hạn (ví dụ 0,8% với đa số sản phẩm theo quy định EU). Thực tế lượng BHT trong mỹ phẩm thường dưới 0,1%.
Một số loại mì ăn liền và snack chiên dùng BHT hoặc TBHQ để chống ôi phần dầu chiên. Thông tin có trên nhãn thành phần (E321 hoặc 321).
Vĩnh Nam Anh nhập khẩu BHT E321 Ấn Độ bao 25kg, có COA từng lô, hàng có sẵn tại kho TP.HCM.
BHT (E321) là chất chống oxy hóa tổng hợp lâu đời, rẻ và hiệu quả, giúp dầu mỡ và sản phẩm chứa chất béo không bị ôi. Khi dùng đúng giới hạn, BHT được đánh giá an toàn. Với từng sản phẩm, nên chọn đúng loại chất chống oxy hóa (BHT, BHA, TBHQ hay Vitamin E), dùng đúng liều và phối hợp với acid citric để đạt hiệu quả tốt nhất.
Cần tư vấn hoặc báo giá BHT: Điện thoại: 0916.348319 (Hotline) – 0919.122123 (Ms Hồng) – Email sales-admin@vinhnamanh.com.vn.
Nguồn tham khảo: JECFA (FAO/WHO); IARC Monographs; Codex GSFA; FDA 21 CFR 172.115; Thông tư 24/2019/TT-BYT.